Δεδομένα βιβλιογραφίας

Η ενσυναίσθηση είναι μια πολυδιάστατη έννοια, απαραίτητη στα επαγγέλματα που σχετίζονται με την παροχή φροντίδας.

Η εκτενής επιστημονική βιβλιογραφία υπογραμμίζει ότι η δραστηριότητα των επαγγελματιών υγείας μπορεί να είναι όχι μόνο υπερβολικά απαιτητική, αλλά και να επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό σε τεχνικά ζητήματα. Αυτή η τάση έχει ενταθεί τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω δύο παραγόντων:

  • πρώτον, η ενσωμάτωση πολυάριθμων διαγνωστικών και ψηφιακών εργαλείων έχει βελτιώσει την ακρίβεια και την αξιοπιστία των ιατρικών αποφάσεων, αλλά έχει επίσης προσθέσει ένα σημαντικό γνωστικό φορτίο και έχει μειώσει τον χρόνο για τη διαπροσωπική εργασία (Lown & Rodriguez, 2016; Tai-Seale et al., 2019; Shachak & Reis, 2019);
  •  δεύτερον, ο αυξανόμενος «βιομηχανικός» χαρακτήρας της σύγχρονης υγειονομικής περίθαλψης —που χαρακτηρίζεται από υψηλό αριθμό ασθενών και πιέσεις παραγωγικότητας— έχει περιορίσει όλο και περισσότερο την ικανότητα των κλινικών ιατρών να επιδεικνύουν ενσυναίσθηση (Kerasidou, 2019).

Σε αυτό το πλαίσιο, οι κλινικοί γιατροί συχνά δεν δίνουν προτεραιότητα σε συναισθηματικές δεξιότητες όπως η ενσυναίσθηση, παρά το γεγονός ότι αυτές παραμένουν κρίσιμες για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους. Κατά συνέπεια, πολλοί χρήστες των υπηρεσιών υγείας θεωρούν την ενσυναίσθηση στις κλινικές συναντήσεις ανεπαρκή ή επιφανειακή (Kee et al., 2018; Howick et al., 2018). Αυτή η αντίληψη πιθανώς αντανακλά όχι μόνο ένα χαμηλότερο επίπεδο ενσυναίσθησης από το αναμενόμενο, αλλά και μια κακή ποιότητα ενσυναίσθησης, η οποία συχνά παρέχεται μόνο σε συμπεριφορικό επίπεδο, χωρίς μια γνήσια γνωστική ή συναισθηματική βάση.

Επιπλέον, ακόμη και οι κλινικοί γιατροί που αρχικά επιδεικνύουν υψηλή ευαισθησία στις ανάγκες των ασθενών μπορεί να βιώσουν μια προοδευτική μείωση της ενσυναίσθησης, λόγω του συνεχιζόμενου επαγγελματικού στρες και της συναισθηματικής εξάντλησης, ένα φαινόμενο που περιγράφεται ως «κόπωση ενσυναίσθησης» ή «αλληλεπίδραση ενσυναίσθησης-εξουθένωσης» (Samra, 2018; Hunt et al., 2019; Wilkinson et al., 2017; Zenasni et al., 2018; West et al., 2018).

Αυτή η μείωση είναι ανησυχητική, δεδομένων των ισχυρών στοιχείων που συνδέουν την ενσυναίσθηση των κλινικών ιατρών με βασικούς παράγοντες της περίθαλψης, όπως η ικανοποίηση των ασθενών, η τήρηση της θεραπείας και ακόμη και τα κλινικά αποτελέσματα (LaNoue et al., 2016; Mercer & Howie, 2016; Del Canale et al., 2022; Trzeciak et al., 2021). Η ενσυναίσθηση επιτρέπει στους κλινικούς ιατρούς να κατανοήσουν τα συναισθήματα, τις προοπτικές και τις ανάγκες των ασθενών, επιτρέποντας την παροχή πιο εξατομικευμένης και αποτελεσματικής φροντίδας (Moudatsou et al., 2020). Αντίθετα, η συνεχής αποτυχία στην παροχή ενσυναίσθησης μπορεί να υπονομεύσει την ποιότητα και την ασφάλεια της φροντίδας (Birkhäuer et al., 2017).

Τα παραπάνω στοιχεία υπογραμμίζουν την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της διάβρωσης της ενσυναίσθησης στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η δομημένη εκπαίδευση στην ενσυναίσθηση —που περιλαμβάνει ενσυναίσθητη επικοινωνία, αυτοαξιολόγηση και ανάληψη προοπτικής— μπορεί να έχει μακροπρόθεσμα θετικά αποτελέσματα στην επαγγελματική απόδοση και την ευημερία (Kelm et al., 2016; Batt-Rawden et al., 2017; Neumann et al., 2019; Evans et al., 2020; Stepien & Baernstein, 2020). Σε ένα «φαινόμενο καθρέφτη», η ενσυναίσθηση μπορεί εξίσου να ενισχύσει την ικανότητα αυτών των επαγγελματιών να κατανοούν την πραγματικότητα και να βελτιώνουν την ποιότητα της ζωής τους.

Αναφορές:

  1. Batt-Rawden, S. A., Chisolm, M. S., Anton, B., & Flickinger, T. E. (2017). Teaching empathy to medical students: An updated, systematic review. Academic Medicine, 92(6), 861–873.
  2. Birkhäuer, J., Gaab, J., Kossowsky, J., et al. (2017). Trust in the health care professional and health outcome: A meta-analysis. PLOS ONE, 12(2), e0170988.
  3. Del Canale, S., Sayori, A., et al. (2022). Empathy in patient–physician interactions and healthcare outcomes. Patient Education and Counseling, 105(6).
  4. Evans, B. J., Stanley, R. O., Burrows, G. D., & Sweet, B. (2020). Empathy skills training in healthcare: A systematic review. Medical Education, 54(8), 691–706.
  5. Howick, J., Steinkopf, L., Ulyte, A., Roberts, N., & Meissner, K. (2018). How empathic is your healthcare practitioner? A systematic review and meta-analysis of patient ratings. BMJ Open, 8, e021783.
  6. Hunt, M., Denieffe, S., & Gooney, M. (2019). Burnout and empathy in healthcare professionals. Journal of Clinical Nursing, 28(7–8), 1580–1590.
    Kee, J., Johnson, M., Hunt, M., & Taylor, J. (2018). Patients’ perspectives on empathy in healthcare. Journal of Patient Experience, 5(3), 231–238.
  7. Kelm, Z., Womer, J., Walter, J. K., & Feudtner, C. (2016). Interventions to cultivate physician empathy: A systematic review. BMC Medical Education, 16, 310.
  8. Kerasidou, A. (2019). Empathy and compassion in healthcare: Is there a problem? BMC Medical Ethics, 20, 3.
  9. LaNoue, M., Roter, D., Enoch, C., & Stewart, M. (2016). Patient perception of clinician empathy and communication. Patient Education and Counseling, 99(3), 394–401.
  10. Lown, B. A., & Rodriguez, D. (2016). Lost in translation? How electronic health records affect physician–patient communication. Journal of General Internal Medicine, 31(5), 548–552.
  11. Mercer, S. W., & Howie, J. G. R. (2016). CQI: Empathy and enablement as predictors of patient outcomes. British Journal of General Practice, 66(650), e460–e467.
  12. Moudatsou, M., Stavropoulou, A., Philalithis, A., & Koukouli, S. (2020). The role of empathy in health and social care professionals. International Journal of Caring Sciences, 13(1), 642–651.
  13. Neumann, M., Scheffer, C., Tauschel, D., et al. (2019). Physician empathy: Definition, outcome-relevance and its measurement. Dtsch Arztebl Int, 116(45), 781–788.
  14. Samra, R. (2018). Empathy fatigue in clinical practice. Journal of Medical Ethics, 44(1), 61–68.
  15. Shachak, A., & Reis, S. (2019). The impact of electronic medical records on patient-doctor communication. Israel Journal of Health Policy Research, 8, 45.
  16. Stepien, K. A., & Baernstein, A. (2020). Educating for empathy in healthcare: A review. Medical Teacher, 42(3), 258–266.
  17. Tai-Seale, M., Olson, C. W., Li, J., et al. (2019). Electronic health record logs and the work of primary care physicians. Annals of Family Medicine, 17(2), 165–171.
  18. Trzeciak, S., Roberts, B., & Mazzarelli, A. (2021). Compassion and prosocial behavior in clinical care. Journal of Patient Experience, 8, 1–7.
  19. West, C. P., Dyrbye, L. N., & Shanafelt, T. D. (2018). Physician burnout and healthcare outcomes. Mayo Clinic Proceedings, 93(11), 1571–1580.
  20. Wilkinson, H., Whittington, R., Perry, L., & Eames, C. (2017). Examining the relationship between burnout and empathy in healthcare professionals: A systematic review. Burnout Research, 6, 18–29.
  21. Zenasni, F., Boujut, E., Woerner, A., & Sultan, S. (2018). Burnout and empathy in primary care: Three hypotheses. British Journal of General Practice, 68(669), 146–147.
Scroll to Top